• Hyżne - kościół (fot. CVP, Bartosz Podubny)

Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP w Hyżnem


Identyfikator:
Przem/Bla/6

Parafia
parafia pw. Narodzenia NMP w Hyżnem
Dekanat
Archidiecezja przemyska >>> dekanat Błażowa
Adres
Hyżne 154
Witraże lokalizacji:
Św. Michał Archanioł (Is)
Św. bp Józef Sebastian Pelczar (IIs)
Bł. Bronisław Markiewicz (IIIs)
Św. Józef (IVn)
Św. Jan z Dukli (Vn)
Bł. Jan Wojciech Balicki (VIn)
witraż bordiurowy z inskrypcją (VIIs, VIIIs, IXn, Xn)
witraż medalionowy z hierogramem Marii (XIw)
witraż medalionowy Serce Jezusa (XIIc)
witraż medalionowy Serce Marii (XIIIc)
Opis budowli / Ogólna charakterystyka
Kościół murowany, orientowany. Trójnawowa bazylika. Prezbiterium dwuprzęsłowe, prosto zakończone, flankowane przez pomieszczenia pomocnicze (zakrystia i skarbiec). Na jego przedłużeniu trójprzęsłowa nawa główna. Pierwsze przęsło nawy głównej otwarte na parę kaplic transeptowych. Nawy boczne węższe od kaplic, dwuprzęsłowe. Większość otworów okiennych prostokątna, w nawach bocznych zamknięte półkoliście. Witraże figuralne w kaplicach. W fasadzie witraż medalionowy. W nawie głównej witraże bordiurowe, w które wtórnie wprawiono przedstawienia figuralne, w nawach bocznych bordiurowe. W prezbiterium współczesne. Wyposażenie głównie neobarokowe.
 

Historia budowli
W latach 1727–1739 staraniem proboszcza Nawrotowskiego przeprowadzono w Hyżnem budowę murowanej świątyni. Powstała wówczas jednonawowa budowla z parą kaplic tworzących na planie ramiona krzyża łacińskiego. Kościół został konsekrowany 29 sierpnia 1745 roku przez biskupa przemyskiego Wacława Hieronima Sierakowskiego. Za proboszcza Władysława Zaradzkiego (1866–1895) przeprowadzono szereg prac remontowo-konserwatorskich: wymieniono pokrycie z gontu na dachówkę, położono nowe posadzki, zakupiono nowe organy firmy Gebrüder Rieger, oraz zamówiono nowy ołtarz, który jednak ustawiono dopiero w  roku 1899. W 1912 roku rozpoczęto prace mające na celu powiększenie świątyni, dla której nowy projekt wykonał Zygmunt Hendel. Zaplanowane prace nie zostały jednak w pełni przeprowadzone. Dobudowano nawy boczne, odnowiono elewację frontową, w której zamontowano witraż z hierogramem Marii (przesłonięty organami). Zasadniczy zakres prac został zakończony w 1914 roku. W 1916 roku wprawiono w okna kaplic witraże figuralne pochodzące z Krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński, a w pozostałe okna naw przeszklenia ornamentalne. W zbliżonym czasie jak witraże wykonane zostały także inne nowe elementy wyposażenia. W roku 1932 miała miejsce koronacja cudownego obrazu Matki Boskiej. W latach 1978–1986 przeprowadzono gruntowy remont kościoła w ramach którego wykonano nowe tynki zewnętrzne i wewnętrzne, nową polichromię autorstwa Bolesława Szpechta oraz sprawiono cztery nowe witraże. W okna wstawiono przeszklenia zewnętrzne oraz kraty. W 2006 roku miała miejsce wymiana sześciu okien oraz konserwacja witraży wykonana przez Ryszarda Siudaka z Jarosławia. W latach 2008–2010 przeprowadzono kolejny remont kościoła, podczas którego m.in. odnowiono elewacje, wymieniono pokrycie dachu oraz poddano konserwacji i modernizacji bordiurowe witraże w nawie głównej (pracownia Ryszarda Siudaka).
 
bibliografia

Źródła archiwalne dotyczące budowli
Archiwum WUOZ Delegatura w Rzeszowie, Karta ewidencyjna zabytku nieruchomego, Hyżne, Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, oprac. I. Kunysz, 2005 r.
K. Szela, Zarys monograficzny wsi Hyżne do 1939 roku, praca mgr pod kierunkiem prof. Józefa Półćwiartka, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Rzeszów 1987, mps, s. 104-105, 123
 

Źródła drukowane dotyczące budowli
„Kronika Diecezyi Przemyskiej" 1911, z. 12, s. 654.
„Kronika Diecezyi Przemyskiej" 1914 z. 6, s. 407
 

Opracowania dotyczące budowli
W. Bogdan, Matka Boska Łaskami Słynąca w Hyżnem, Rzeszów 1929, s. 19
Podkarpacki Biuletyn Konserwatorski T.2, Wykaz prac konserwatorskich i remontowo-konserwatorskich wykonanych w latach 2003-2006 przy obiektach zabytkowych z terenu województwa podkarpackiego, red. M. Schild, J. Stęchły, I. Zając pod kierunkiem M. Czuby, Przemyśl 2007, s. 85
Podkarpacki Biuletyn Konserwatorski, T. 3, cz. 1 Wykaz prac konserwatorskich i remontowo-konserwatorskich wykonanych w latach 2007-2010 przy obiektach zabytkowych z terenu województwa podkarpackiego, red. M. Schild, I. Zając, pod kierunkiem G. Stojak, Przemyśl 2011, s. 179
T. Cisek, Sanktuarium maryjne w Hyżnem „Kronika Archidiecezji przemyskiej", 1993, z. 3, s. 376-377

 

Autorstwo opracowania
Bartosz Podubny