(fot. CVP, Grzegorz Eliasiewicz i Rafał Ochęduszko)

Kaplica pw. Najświętszego Serca Jezusowego w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jan Pawła II w Krakowie


Identyfikator:
Krak/KKrow/1

Parafia
Parafia pw. św. Karola Boromeusza w Krakowie
Dekanat
Archidiecezja krakowska >>> dekanat Kraków-Krowodrza
Adres
Kraków 4, Prądnicka 80
Witraże lokalizacji:
witraże z motywem słońca (Is, IIn, VIIw)
witraże medalionowe Serce Jezusa i Marii (IIIs, VIn)
witraż medalionowy z hierogramami Chrystusa (IVs)
witraż medalionowy z hierogramami Marii (Vn)
Numer rejestru zabytków
A-1050, decyzja z 19 III 1997
Opis budowli / Ogólna charakterystyka
Usytuowana w północno-wschodniej części zespołu szpitalnego. Przybudowana
od wschodu do budynku administracyjnego. Prezbiterium zwrócone
ku zachodowi. Modernistyczna. Murowana. Założona na rzucie
prostokąta. Trójnawowa, pseudobazylikowa. Po bokach prezbiterium,
na przedłużeniu naw bocznych, dwa aneksy. Nawy boczne otwarte do
głównej parami półkolistych arkad. Nawa główna przedzielona arkadą
na dwie części nierównej długości. Wnętrze nakryte stropami; w nawie
głównej dekoracja stiukowa i malarska. Kaplicę oświetlają trzy okulusy
usytuowane nad wejściem i w bocznych ścianach frontowej części nawy
głównej oraz – w nawach bocznych – dwie pary okien prostokątnych; we
wszystkich witraże. Fasada zwieńczona trójkątnym szczytem.

Uwagi konserwatorskie dotyczące zasobu witrażowego
Witraże po konserwacji, stan bardzo dobry;
oszklenie ochronne: okna podwójne, otwierane; zaleca się obserwację
stanu zachowania i ograniczenie dostępu do okien.

Dzieje zasobu witrażowego
Pod koniec roku 1913 na skraju Prądnika Białego, włączonym
na mocy planu Wielkiego Krakowa w obszar miasta, rozpoczęto
(w miejscu Miejskich Zakładów Obserwacji Trzody Chlewnej, tzw.
„Kontumacji”, z inicjatywy lekarza miejskiego, dra Tomasza Wiktora
Janiszewskiego, przy poparciu prezydenta Juliusza Lea) budowę
Miejskich Zakładów Sanitarnych (obecnie wschodnia część
zespołu Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II). Plany opracował
Urząd Budownictwa, większość z nich sygnował architekt
Jan Zawiejski. Projekt nie przewidywał kaplicy. Dopiero 8 lutego
1916 roku na posiedzeniu Prezydium Miasta został zatwierdzony
kosztorys Budownictwa miejskiego na budowę kaplicy łącznie z trupiarką
[za: Krasnowolski 1997, s. 12]. Kaplica została dostawiona
do dawnego domu mieszkalnego „Kontumacji”, zaadaptowanego
dla potrzeb administracji. 7 lipca 1917 roku prasa doniosła o ukończeniu
budowy Zakładów, których zespół piękna kaplica uzupełnia
[Miejskie… 1917, s. 2]. Projektant kaplicy nie jest znany. Według
Bogusława Krasnowolskiego jej lokalizację i zasadniczą dyspozycję
przestrzenną określił Jan Zawiejski, zaś projekt właściwy wykonał
jeden ze współpracujących z nim architektów, Adolf Szyszko-Bohusz
lub Franciszek Mączyński. Ściany i sufity ozdobiła skromna ornamentalna
polichromia, utrzymana w duchu młodopolskim, podczas
gdy wyposażenie (w tym ołtarz główny) było neogotyckie.
Wystroju kaplicy dopełniły witraże. W okulusach rozmieszczonych
w fasadzie i bocznych ścianach frontowej części nawy głównej został
zastosowany motyw słońca (VII w, Is, II n), zaś w dwuskrzydłowych
oknach naw bocznych osadzono witraże medalionowe z symbolami
maryjnymi (Serce Marii i hierogram) oraz chrystologicznymi (Serce
Jezusa i hierogram). Serce Jezusa i Serce Marii przedstawiono łącznie,
w dwóch oknach (IIIs i IVn); w dwu pozostałych umieszczono zdwojone
hierogramy Chrystusa (IVs) i Marii (Vn). Medaliony wprawione
są w oszklenie ołowiowe z bezbarwnych szkieł ornamentowych. Całość
nie wykazuje oryginalnych cech stylowych. Witraże powstały
zapewne w okresie bliskim ukończenia budowy kaplicy w roku 1917,
być może w Krakowskim Zakładzie Witrażów S. G. Żeleński. Ich
istnienie jako pierwszy odnotował Bogusław Krasnowolski [Krasnowolski
1997, s. 7, il. 23].
Wnętrze kaplicy wielokrotnie odnawiano. Podczas remontu prowadzonego
zapewne w latach 70. XX wieku został usunięty ołtarz
główny. W związku z włączeniem kaplicy w szlak pielgrzymkowy
ku czci św. Siostry Faustyny Kowalskiej (przebywającej w tutejszym
szpitalu w latach 30. XX wieku) w latach 2006–2007 został wykonany
remont konserwatorski połączony z rekonstrukcją dawnego wyglądu,
w roku 2010 uzupełniony o konserwację witraży, którą przeprowadził
Lesław Heine [informacja uzyskana od Marii Dziuby-Filipowicz].

Źródła archiwalne dotyczące zasobu witrażowego
Miejskie budynki sanitarne, „Czas” 70, 1917, nr 310, s. 2
Opracowania dotyczące zasobu
Krasnowolski 1997
Dokumenty konserwatorskie dotyczące zasobu witrażowego
Kraków. Zespół dawnych Miejskich Zakładów Sanitarnych (w obrębie
dzisiejszego szpitala specjalistycznego im. Jana Pawła II). Aneks (badania
stratygraficzne tynków), oprac. Barbara Łukacz, 1997 (ADF); Krakowski
szpital specjalistyczny im. Jana Pawła II. Kaplica. Program remontu
konserwatorskiego, oprac. Maria Filipowicz, Aleksandra Adamska-Kuś,
Bernard Kuś, 2007 (ADF)

Autorstwo opracowania
Danuta Czapczyńska-Kleszczyńska
Autorstwo zdjęcia
CVP, Grzegorz Eliasiewicz i Rafał Ochęduszko