Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie

Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie


Identyfikator:
Krak/CzDun/2

Parafia
Parafia pw. Matki Boskiej Szkaplerznej w Witowie
Dekanat
Archidiecezja krakowska >>> dekanat Czarny Dunajec
Adres
Witów 178b
Witraże lokalizacji:
witraż "dywanowy" z motywem cyrhlicy i hierogramem Marii (In)
witraże "dywanowe" z motywem cyrhlicy i symbolem cnót teologalnych (IIs, Vn)
witraże "dywanowe" z motywem cyrhlicy i hierogramem Chrystusa (IIIs, VIn)
witraże "dywanowe" z motywem cyrhlicy i krzyża (IVs, VIIn)
Opis budowli / Ogólna charakterystyka
Kościół drewniany. Jednonawowy, z węższym i niższym od nawy prezbiterium, zamkniętym ścianą prostą, skierowanym na zachód. Przy prezbiterium zakrystie (po stronie północnej i południowej) oraz tzw. kaplica chrzcielna (od zachodu). Korpus poprzedzony wieżą, w jej przyziemiu kruchta, nad którą (częściowo również w obrębie nawy) chór muzyczny. Okna prostokątne zamknięte półkoliście, z witrażami. Skromne wyposażenie i dekoracje wnętrza; ołtarz główny neogotycki. Fasada i elewacje boczne z podcieniami.
Historia budowli
Kościół w Witowie wzniesiono w latach 1910–1912 według planów Jana Tarczałowicza, nauczyciela Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem (sfinansował je Michał Struszkiewicz, notariusz z Czarnego Dunajca). Kościół poświęcono 16 lipca 1912 roku, jednak jeszcze przez jakiś czas trwały prace nad jego wykończeniem i wyposażeniem (m.in. w 1913 szalowano ściany zewnętrzne). Koszty budowy pokryli głównie parafianie, niewielkiego wsparcia z prywatnej szkatuły udzielił przedsięwzięciu również cesarz Franciszek Józef. W roku 1913 tyrolska pracownia Ferdinanda Prinotha w St. Ulrich dostarczyła główny ołtarz kościoła. W 1937 Franciszek Szumal, rzeźbiarz z Ostrowska, wykonał ambonę. W tym czasie, w latach 1937–1938, sprawiono witraże do wszystkich okien świątyni. Tuż po II wojnie światowej, w roku 1945, Rozalia Toczek ufundowała ołtarz boczny Serca Jezusowego (obecnie przeniesiony). W 1970 ołtarze pozłocono. W latach 1981–1982 wymieniono pokrycie dachu i szalunki, a w 1988 dobudowano do prezbiterium tzw. kaplicę chrzcielną. W latach 1991–1992 restaurowano ołtarz główny. Od roku 1953 opiekę duszpasterską sprawują w Witowie salezjanie. Erekcja parafii nastąpiła w roku 1985.
Uwagi konserwatorskie dotyczące zasobu witrażowego
Witraże w stanie bardzo dobrym; brak jakichkolwiek uszkodzeń szkła, powierzchniowa korozja stalowych konstrukcji nośnych. Brak oszklenia zewnętrznego. Zalecenia: zabezpieczenie konstrukcji nośnej, obserwacja stanu zachowania witraży
Dzieje zasobu witrażowego
W roku 1937, w związku z jubileuszem 25-lecia poświęcenia kościoła, zrodził się pomysł, by w miejsce istniejących, zwykłych przeszkleń zamówić witraże. W pierwszej połowie roku ks. Jan Kanty Łaski, emerytowany kapłan pełniący posługę duszpasterską w Witowie, złożył wizytę w Krakowskim Zakładzie Witrażów, którą opisał na kartach kroniki: Będąc w Krakowie udałem się do firmy S.G. Żeleński wyrabiającą witraże i zasiągnąłem wiadomości, ileby jedno okno kosztowało. Bez obrazu t.j. figury, tylko sama mozaika ofiarowała się firma dostarczyć 4 okna po 100 zł [APWit, Kronika…, s. 68, pisownia oryginalna]. Pierwszy witraż (In) ufundował sam ks. Łaski. Fundatorów kolejnych dwóch (Vn, VIn) udało mu się pozyskać podczas podróży na Śląsk i do Zagłębia. Jako czwarty spośród wykonanych w roku 1937 powstał witraż do okna VIIn, sfinansowany z zapisu testamentowego Anny Michniak, zmarłej cztery lata wcześniej (większość środków spożytkowano na wykonanie ambony) [APWit, Kronika…, s. 69]. Nowe przeszklenia poświęcono w dniu odpustu, tj. 16 lipca [APWit, Kronika…, s. 71]. W maju 1938 roku zamówiono analogiczne kompozycje do okien nawy po stronie Lekcji, zamontowano je 4 czerwca. Fundatorami byli: pochodzący z Witowa ks. Ludwik Frączek (IIs) oraz rodziny Hamulińskich z Wilna (IIIs) i Pobóg Kielanowskich ze Lwowa (IVs) [APWit, Kronika Witowa, s. 72]. Projektantem witraży był Jan Śliwiński [ADCzK, Wykaz robót…]. Stylistyka tych skromnych prac łączy w sobie elementy zaczerpnięte ze sztuki ludowej Podhala (motyw cyrhlicy) i proste formy geometryczne utrzymane w duchu art déco. Wzniesiona w roku 1988 kaplica przy prezbiterium spowodowała przesłonięcie dolnej partii witrażu w oknie In. Nieznane są przekazy źródłowe dotyczące konserwacji przeszkleń kościoła.
bibliografia

Źródła archiwalne dotyczące budowli
APWit, Kronika Witowa, t. I, 1910–1953
Opracowania dotyczące budowli
Skorupa 1999, s. 62–64;
Pilarz 2006, s. 67–127;
Boblak 2012

Źródła archiwalne dotyczące zasobu witrażowego
ADCzK, Wykaz robót witrażowych od 1929 1 IX za Adama Żeleńskiego, odpis z oryginału w zbiorach prywatnych;
APWit, Kronika Witowa, t. I, 1910–1953

Opracowania dotyczące zasobu
Skorupa 1999, s. 63;
Boblak 2012, s. 34

Autorstwo opracowania
Tomasz Szybisty
Autorstwo zdjęcia
CVP, Grzegorz Eliasiewicz i Rafał Ochęduszko